رئیس کل گمرک ایران از صرفه جویی ۴۰ هزار میلیارد تومانی در تجارت خارجی خبر داد و گفت: درآمد گمرکی دولت ۶۰ درصد افزایش پیدا کرده است.

به گزارش وزارت امور اقتصادی و دارایی، مسعود کرباسیان گفت: گمرک به عنوان ناظر اصلی تجارت و به مثابه نگهبان بیدار مرزها و همراه و امین واقعی صاحبان کسب و کار، باید چنان خود را با شرایط جدید همگن کند تا حضورش به معنای مانعی در برابر تجارت تلقی نشود. وی افزود: گمرک جمهوری اسلامی ایران برای پیشبرد ۲ هدف تسریع در ارائه خدمات و اعمال کنترل‌های لازم، پس از مطالعه تطبیقی وضعیت گمرکات کشورهای پیشرفته، کنوانسیون‌ها و استانداردهای سازمان‌های جهانی از نیمه دوم سال ۱۳۹۲ استقرار سامانه جامع گمرکی را در دستور کار خود قرار داد و در دی ماه سال ۹۵ از آن رونمایی شد.

رئیس کل گمرک ایران افزود: تحولات جدی در عرصه‌ی تجارت دنیا رخ داده است. از اواخر قرن پیش و اوایل قرن جدید میلادی پیشرفت در امر تکنولوژی، افزایش تسهیلات، و افزایش تنوع تولیدات و برون سپاری محصولاتی که تولید می‌شوند و به طور کل رشد تجارت بر تولید ملی کشورها تاثیر گذاشته است. ما هم باید یک نوع گفتمان تجاری مناسب و ابزار مناسب داشته باشیم تا بتوانیم در این تعامل جهانی به نفع اقتصاد کشور کار کنیم. اگر بخواهیم از روش های سنتی عمل کنیم در عمل خودمان را از قافله‌ تجارت و تولید دنیا عقب انداخته‌ایم، لذا یکی از ابزارهای جدی ما در این بحث پیش رفتن به سوی دیجیتالی کردن فعالیت‌های تجاری و تولید است.

وی تصریح کرد: اصطلاحی در امر جهانی شدن وجود دارد که می‌گویند غروب بورس هیچ زمان صورت نمی گیرد، چون زمانی که بورس نیویورک بسته می‌شود بورس شانگهای باز می‌شود. یعنی اینقدر سرعت تحولات در این کار افزایش پیدا کرده است که نمی‌شود آن را به معطلی و اتلاف زمان طی کرد. لذا از همان زمان که دولت یازدهم مستقر شد و طیب نیا در این سمت روی کار آمد، بحث پنجره‌ی باز گمرکی و این نوع هماهنگی در امر گمرک مورد نظر بود و در مجلس هم مطرح شد. پیش از این نیز مسئله مطرح شده بود، اما مثلا طرح این طور بود که می‌گفتند نمایندگان دستگاه‌ها پشت در یک سالن بنشینند و مجوزهایشان را مبادله کنند.

وی تصریح کرد : ما ۱۵۰ گمرک داریم که برخی گمرک های ما تا مرکز استان فاصله‌ زیادی دارند، مثلا یک گمرک ۳۰۰ کیلومتر تا مرکز استان فاصله دارد پس در عمل این طرح امکان پذیر نبود. یعنی حرکت به سمت الکترونیکی شدن فرایندها یک الزام بود. از طرف دیگر هر کسی در هر گمرکی کالایی داشت باید در آن جا مستقر می‌شد تا در وقت اداری خاص به کارش رسیدگی شود.

به گفته کرباسیان، به زعم بانک جهانی، کالا در کشور ۳۳ روز برای واردات و ۷ روز برای صادرات در گمرک معطل بود. در امر ترانزیت هم که کالا از یک مرز وارد و از مرز دیگری خارج می‌شد، حداقل ۴۰ روز طول می‌کشید تا اسناد گمرک خروجی به گمرک ورودی می‌رسید تا اجازه‌ مجدد ترانزیت صادر شود. درآمد گمرک بسیار ناچیز بود.

وی افزود: کشفیات گمرک هم در قالب ترانزیت که بعضا پیش­ساز مواد مخدر هم بودعدد خاصی نمی­شد، یعنی عملا روش سنتی و دستی در حال پیاده شدن بود که قابل نظارت و شفاف نبود، اما وقتی دولت یازدهم روی کار آمد مصوباتی داد و اقداماتی برای اصلاح روش ها انجام شد و این پروژه کلید خورد که خوشبختانه امر جدی و تسریع کننده و نقطه عطف پروژه این بود که در اقتصاد مقاومتی دیده می‌شد که هم‌دلی جدی را در سطح آن فراهم آورد و با زمان‌بندی ای که انجام شد و همکاری سایر سازمان ها به جایی رسیدیم که پروژه‌مان از برنامه‌مان جلوتر است و فکر میکنم در حیطه‌ی اقتصاد مقاومتی از جمله پروژه‌هایی است که به مقصد می رسد و دستاوردهای آن هم مشخص است.

رئیس کل گمرک اظهار داشت: نتیجه‌ کار کردن با روش سنتی همیشه معطلی بود. وقتی مثلا یک واردکننده در دوقارون که مرز مشترک ما با افغانستان است کالایی داشت باید در آن مرز حضور پیدا می‌کرد تا در فرصت مشخص کار او انجام شود. اما حالا واردکننده از دفتر خودش اظهار الکترونیکی می‌کند بدون این که لزومی به حضور او در آن محل باشد. ثبت سفارش و گرفتن اطلاعات واردکننده و شرکت‌های حمل و انبار هم به صورت الکترونیکی انجام می‌شود و دریافت مالیات ارزش افزوده و پول گمرکی و همچنین سیستم کارشناسی ما هم در سامانه صورت می‌گیرد و حضور فرد در گمرک دیگر معنادار نیست. وی افزود: همچنین فعالیتها به صورت ۲۴ ساعته و در هفت روز هفته انجام می‌شود. به صورت مشخص به این صورت حجم کار بیشتری در زمان کمتر انجام می‌شود، نظارت افزایش می‌یابد و خود فرد هم می‌تواند به مراحل کار مسلط باشد و بداند که کارش در کدام مرحله قرار دارد. ما هم می‌توانیم مجوزها و اسناد را از سازمان‌های معتبر بگیریم نه بر اساس کاغذی که صحت آن مشخص نیست.

کرباسیان گفت: کانال های امنی تعریف شده است که از طریق آن ها مجوزها رد و بدل شود و منجر به این شده است که ۳۳ روز (۲۶ روز) که در بانک جهانی برای ماندن کالا در گمرک کشور در بانک جهانی عنوان شده بود به متوسط ۴ روز کاهش یافته است. طبق تعریف بانک جهانی هر یک روز معطلی کالا معادل کم شدن ۱ درصد ارزش کالاست. یعنی وقتی ما ۲۶ روز را به ۴ روز تغییر داده‌ایم، اگر واردات کشور را ۵۰ میلیارد دلار در نظر بگیریم وقتی ۲۳ درصد از هزینه‌ واردکننده کاسته‌ایم جمعا ارزش کالاهای وارداتی بیش از ۱۰ میلیارد دلار (نزدیک به ۴۰ هزار میلیارد تومان) فقط به دلیل صرفه‌جویی در زمان کاهش هزینه داریم. البته درآمد دولت هم ۶۰ درصد در قسمت درآمد گمرکی افزایش پیدا کرده است.

وی تصریح کرد: دستاورد مهم دیگر راه‌اندازی سامانه در حوزه‌ی کشفیات است. زمانی که این دولت روی کار آمد کشفیات کشور در زمینه‌ی مواد مخدر در حدود ۱۵۰ کیلوگرم در سال بود. ما در سال قبل معادل ۳۰۰ تن کشفیات داشتیم. زحمت اساسی را نیروی انتظامی می‌کشد که وقتی مثلا وانتی حامل مواد مخدر در مسیر غیرقانونی وارد کشور می‌شود با آن برخورد می ‌کند اما ما در گمرک با جاسازی‌های گرم به گرم و یا در قالب بسته‌های پستی و این چنین جاسازی‌هایی سر و کار داریم. مثلا قبلا ۱۰ کامیون از اشعه ایکس رد می‌شدند اما حالا روزانه بیش از حدود ۵۰۰۰ کامیون از اشعه ایکس عبور می‌کنند.

کرباسیان، درباره نقش این سامانه در کاهش قاچاق هم گفت: به زعم بعضی ها ۲۵ میلیارد دلار، حجم کالای قاچاق وارد شده به کشور به ۱۵ میلیارد دلار در سال تغییر کرده است. من این را قبول ندارم. این ۱۵ میلیارد دلار برآوردی بیش ازمقدار واقع است. علت آن مشخص است. تعریف ما از قاچاق چیست؟ اولا باید این نکته ذکر شود که قاچاق از تخلف جداست. مثلا وارد کردن قطعات به صورت پراکنده و سر هم کردن آن ها در کشور یک تخلف است. چرا آن را قاچاق در نظر می‌گیریم؟ چرا نسبت به چیزی که در دنیا تعریف مشخصی دارد سیاه‌نمایی می‌کنیم؟ مثلا کالایی از گمرک وارد می‌شود، ثبت سفارش انجام می‌گیرد، بانک ارز را پرداخت می‌کند، شرکت حمل کالا را حمل می‌کند، مجوزهای بهداشتی را هم می‌گیرد و خلاصه تمام مراحل قانونی را طی می‌کند، چرا باید نام قاچاق را روی آن بگذاریم؟

وی تصریح کرد: مگر غیر از این است که دولت یا حواسش به این کار نیست یا اینکه آدرس اشتباهی می دهیم. ما همچنین کالاهایی که حقوق ورودی نمی دهد یا معافیت دارد را قاچاق قلمداد می کنیم. چرا این ها باید قاچاق باشد؟ همین حالا ما بیش از ۳۰۰۰ میلیارد ریال معافیت کالاهای وارداتی می دهیم، یعنی بیش از ۳۰۰۰ میلیارد ریال که در قانون پیش‌بینی شده است کالاهایی که همراه مسافر از مناطق آزاد می آید یا مسافر هنگام ورود به کشور با خود می آورد شامل پرداخت گمرک نیست و در آمار گمرک هم لحاظ نمی‌شود. آیا مسافری که کالایی با خود میاورد قاچاق است؟ خیر این مورد قانونی است. مورد بعدی کالایی که ملوان‌ها وارد کشور می کنند، کالایی که کول‌برها می آورند و گمرک هم حضور ندارد قاچاق نیست. بالاخره یک سری سازمان‌ها در این مورد مجوز ارائه کردند که باید سراغ آن سازمان ها رفت.

کرباسیان دربراه اینکه درآمد گمرکی ۶۰ درصد افزایش پیدا کرده است هم اعلام کرد: پرونده ‌ای در دولت قبلی بود که ۸۰ میلیارد تومان در زمینه‌ فیش‌های جعلی گمرکی تخلف صورت گرفته بود. الآن با سامانه‌ی الکترونیکی امکان این‌چنین تخلفاتی وجود ندارد. در مقایسه با سال ۹۱ که واردات کشور ۶۰ میلیارد دلار و صادرات ۳۰ میلیارد دلار بود ما توانستیم وضعیت را بهبود زیادی ببخشیم. عملکرد درآمدی گمرک در سال ۹۱ برابر ۱۲۰۰۰ میلیارد تومان بود که در سال ۹۴ به ۲۵۰۰۰ میلیارد تومان افزایش پیدا کرده است.

مهر